تاریخچه اندازه دیگ

از: DAN HOLOHAN

زغال در اوایل قرن 19 میلادی یعنی زمانی که گرمایش با بخار پدیده جدیدی بود سوخت برگزیده همگان به شمار می رفت. حرارت و دوام آتش زغال قابل توجه بود. یک دیگ زغال قابل توجه بود. یک دیگ زغالی با یک بار زغال میتوانست 8 الی 10 ساعت کار کند. این دیگ های اولیه دارای شبکه های چدنی بسیار شبیه به کباب پز های امروزی  اما بسیار ضخیم تر و زمخت تر بودند. شخصی که میخواست دیگ را روشن کند باید بر فن بر افروختن آتش تسلط کافی میداشت و میدانست که چگونه زغال ها را پخش کند تا هوا بتواند از زیر وارد شده و آتش برقرار بماند. میپرسید از کجا میدانیم خانم ها مسئول این کار بوده اند؟

این را در کتاب های فنی متعددی نوشته اند.

علاوه بر این در همین کتاب ها نوشته اند که مهندسان آن زمان دیگ ها را حداقل 75 درصد بزرگ تر از ظرفیت مورد نیاز انتخاب میکرده اند میدانید چرا؟

چون آقایان دوست داشتند در تعطیلات آخر هفته به عنوان سرگرمی دیگ ها را روشن کنند!

خنده دار است ولی حقیقت دارد. در کتب فنی قدیمی آمده است که مردان اصلا از روشن کردن آتش و روشن نگه داشتن آن چیزی سر در نمی آورده اند و به همین دلیل مهندسان با بزرگ انتخاب کردن دیگ ها سعی میکردند خطر کاهش ظرفیت ناشی از آتش هایی که ناشیانه روشن شده بودند را به حداقل برسانند.

محفظه احتراق 75 درصد بزرگ تر فقط به خاطر تفریح آقایان در تعطیلات آخر هفته ها!

بگذارید موضوع دیگری را هم برایتان مطرح کنم که در توسعه سیستم های گرم کننده خانگی نقشی اساسی داشته است. در اوایل قرن 20 و در سال های 1918 تا 1919 میلادی بیماری آنفولانزای اسپانیایی چنان شیوعی یافت که حدود 40 میلیون قربانی در سراسر جهان گرفت. آیا بزرگی این عدد را درک میکنید؟ 40 میلیون انسان. بنابر شواهد تاریخی این بزرگ ترین و  دردناک ترین فاجعه کل تاریخ تاریخ بشر بوده است ولی شما هرگز نشانی از آن در کتاب های تاریخ مدارس نخواهید یافت. این فاجعه چنان اسف بار بوده است که آن را عملا از اذهان مردم پاک کرده اند. جالب است بدانید نویسندگان نشریه آمریکایی در تابستان 1919 میلادی واژه ای را برای گرامی داشت افراد باقی مانده از این واقعه ابداع کرده اند. سابق بر آن لفظ اتاق پذیرایی بسیار مصطلح بود اما از آنجا که بیشتر قربانیان این واقعه توسط خانواده ها در اتاق های پذیرایی خانه ها قرار داده میشدند نویسندگان نشریه یاد شده عبارت جدید اتاق نشیمن را به جای آن پیشنهاد کردند.

آنفولانزای اسپانیایی به همان سرعتی که آمده بود از بین رفت ولی اثرات آن تا سالیان بعد بر زندگی مردم ادامه یافت. در تابستان 1919 هیچکس بدون این که ماسک های مخصوص عمل جراحی روی صورت داشته باشد اجازه تردد در خیابان های شهر های آمریکا را نداشت. اگر در اینترنت جستجو کنید تصاویری از بازی های لیگ برتر بیس بال آمریکا می یابید که تمامی بازیکنان و خودشان دارند. به جرات میتوان گفت که این ویروس یکی از مرگ بار ترین و وحشتناک ترین ویروس ها در تاریخ بشر بوده است. این ویروس به دلیل هوازی بودن باعث شده بود تا مردم از هوای داخل منازل، محل کار، اماکن مذهبی و عملا همه جا بیمناک و ترسان باشند.

به همین دلیل پنجره های خانه ها مرتبا باز میکردند تا هوای تازه در آن جریان داشته باشد و همین امر تاثیر بسزایی در سیستم های گرمایش مرکزی میگذاشت. این مسئله به وضوح در کتاب های مهندسی منتشر شده پس از سال 1920 عنوان شده است.

نویسندگان این کتاب ها درباره جریان یافتن هوا صحبت کرده و به مهندسان هشدار داده اند که دیگ ها و رادیاتور ها را به قدری بزرگ انتخاب کنند که در چنین شرایطی تمام پنجره ها باز بتوانند از پس سردترین روز های سال هم بر بیایند. بنابراین اگر در ساختمانی قدیمی مشغول به کار هستید و مبنای شما برای انتخاب دیگ جدید مشخصات فنی دیگ قبلی است به احتمال زیاد دیگی انتخاب خواهید کرد که میتواند تمام ساختمان را در سردترین روز سال و با بازبودن همه پنجره های آن گرم کند. ضمنا با این کار خود موجب مسرت آقایانی که عمرشان را به شما داده اند هم خواهید شد که بلد نبودند آتش روشن کنند.

مهندسان قدیمی دلایل قانع کننده ای برای بزرگ انتخاب کردن دیگ ها داشتند و طوری آنها را نصب میکردند که بتوانند دهه های متمادی کار کنند. اما عاملی که با گذشت زمان تغییر یافت سوخت بود. زغال هرگز سوخت ارزانی نبوده است و زمانی که مشعل های نفتی و گازوئیلی بای اولین بار در اواخر دهه 1920 میلادی عرضه شدند استقبال از آنها باورنکردنی بود. آنفولانزای اسپانیایی مدت ها بود که ناپدید شده بود و مردم خاطره آن را از ذهنشان بیرون کرده بودند. نفت و گازوئیل ارزان تر بودند و سوخت هایی اتوماتیک به شمار میرفتند. این را از دیدگاه خانم های خانه عنوان کنیم اتوماتیک از این جنبه که دیگر کسی نباید برای روشن کردن و روشن نگه داشتن آن دوره مهارت های ویژه ببیند!

بنابراین خانم ها به طرفداران پروپاقرص این مشعل ها تبدیل شدند مشعلی که خودش روشن میشود و روشن میماند! علاوه بر این نفت سوخت بسیار تمیزتری هم به شمار میرفت. خانم ها این مشعل ها را مترادف با کم شدن حجم کار های منازل و از بین رفتن گرد و غبار زغال میدانستند و کودکشان هم سالم تر میماندند. اما مشکل از آنجا آغاز شد که سازندگان و فروشندگان مشعل ها میخواستند بر اساس دیگ های قدیمی زغال سوز مشعل انتخاب کنند. آنها برای نصب مشعل باید شبکه چدنی قدیمی را با شن پر میکردند و سپس مشعل را روی دریچه تمیز کردن دیگ نصب میکردند.

از همه بدتر نامشخص بودن ارزش حرارتی متفاوتی داشت و نمیشد هیچ رابطه قابل اطمینانی برای تبدیل و به دست آوردن ظرفیت مشعل ها به دست آورد.

پس آنها چه میکردند؟

همانطور که حدس میزنید فروشندگان و سازندگان برای اینکه کسی نتواند از کارشان عیب و ایرادی بگیرد مشعل ها را با در نظر گرفتن ضرائب اطمیمان بزرگ انتخاب میکردند.

ابتدای داستان را به یاد می آورید؟

دیگ های زغالی یک بار برای گرم کردن ساختمان هایی با پنجره های باز بزرگ انتخاب شده بودند 75 درصد هم برای آقایانی که تفریحی بهتر از روشن کردن دیگ سراغ  نداشتند در نظر گرفته شده بود و سپس فروشنده مشعل ضرائب اطمینان خودش را در انتخاب اعمال میکرد. این روند سالیان سال در آمریکا ادامه داشته است. خیلی گرم است؟ پنجره را باز کنید!

نفت و گازوئیل ارزان بودند اما در سال 1973 ورق برگشت. اوپک اولین تحریم نفتی اش را اجرا کرد. قیمت نقت به آسمان رسید همه ما صف های طولانی پمپ بنزین ها را به خاطر می آوریم. از همان زمان بود که مردم به فکر صرفه جویی در مصرف انرژی افتادند.

بسیاری از ساختمان های آمریکا در اوایل دهه 70 صاحب انشعابات گاز شدند و مردم تعویض دیگ ها و مشعل ها را اولین راه برای صرفه جویی میدانستند. پیمانکاران مشعل های گازسوز را بر اساس اندازه نازل مشعل های نفتی و گازوئیلی قدیمی انتخاب میکردند. تاریخ باز هم تکرار شد!

الان هم که در ابتدای قرن 21 هستیم احتمالا باید دیگ ها و مشعل هایمان را دوباره عوض کنیم. این بار دیگر بهانه چیست؟!

منبع: مجله صنعت تاسیسات شماره 61

اگر شما هم مشتاق یادگیری تخصصی و حرفه ای دوره های تاسیسات مکانیکی با اساتیدی مجرب هستید میتوانید در دوره های تاسیسات مکانیکی شرکت کنید.