انواع لرزه گیر ها در تاسیسات(قسمت دوم)

لرزه گیری و عایق کاری صوتی سیستم لوله کشی

تمام سیستم‌های لوله‌کشی که لحاظ اتصال به دستگاه‌های مرتعش به عنوان واسطه انتقال این ارتعاش عمل کرده و لرزش و سر و صدا را در سراسر ساختمان گسترش می‌دهند. مضافاً دستگاه‌های نصب شده روی لرزه‌گیرها در اثر ارتعاش و فشارهای وارده در طول کار خود قدری جابجا می‌شوند. لرزه‌گیرها نیز هنگام استارت یا قطع کار دستگاه‌های مرتعش یعنی زمان رزونانس ارتعاش حرکت و جابجایی بیشتری دارند. بنابراین سیستم لوله‌کشی باید آنقدر منعطف باشد که بتواند:

• انتقال ارتعاش از طریق لوله‌ها را کاهش دهد؛
• جابجایی دستگاه‌های مرتعش را بدون کاهش راندمان لرزه‌گیرها ممکن سازد؛
• با جابجایی و حرکت دستگاه‌های مرتعش چنان هماهنگ باشد که از ایجاد تنش در محل اتصالات و خود این دستگاه‌ها جلوگیری شود.

برای پرهیز از ایجاد سر و صدای ناشی از حرکت مایع در لوله باید قطر لوله‌ها چنان انتخاب شوند که سرعت حرکت مایع در لوله ها با قطر حداکثر تا ۲m/s (فوت بر
ثانیه) تجاوز نکرده و محاسبه قطر لوله‌های بزرگتر نیز بر مبنای افت فشار ۴ فوت ستون آب بر ۱۰۰ فوت طول لوله و سرعت حداکثر ۱۰fps صورت گیرد.
سر و صدای جریان و ارتعاش لوله‌ها ممکن است به «دلیل ایجاد آشفتگی»، افت فشار ناگهانی، و ورود هوا به سیستم لوله کشی باشد؛ باید دقت کرد که چنین شرایطی به وجود نیاید.

آویز ها و نگهدارنده های انعطاف پذیر لوله

وجود آویزها و نگهدارنده‌های انعطاف‌پذیر برای جلوگیری از انتقال لرزش و سر و صدا از طریق سیستم لوله‌کشی به سازه‌های ساختمان و همچنین فراهم کردن امکان انعطاف سیستم لوله‌کشی، بسیار ضروری است.

لوله های معلق

برای لوله‌های معلق داخل موتورخانه یا در فاصله ۵۰ فوتی از دستگاه مرتعش باید از آویزهای مناسب استفاده کرد. جهت اجتناب از کاهش تأثیر لرزه‌گیرهای دستگاه‌های مرتعش، حداقل سه آویز لوله‌ها (از دستگاه مرتعش) باید دارای همان میزان لرزه‌گیرهای آویزی برای تجهیزات لوله‌های معلق به کار می‌روند و ممکن است از نوع لاستیکی، فنری یا مرکب فنری و لاستیکی باشند. برای پرهیز از ایجاد مدار کوتاه باید این آویزها برای انحراف زاویه‌ای ۲۰ تا ۳۵ محور مرکزی طراحی شوند. چنانچه سیستم لوله‌کشی در معرض جابجایی زیاد ناشی از انبساط و انقباض گرمایی باشد، باید برای حرکت آویزها نیز امکانات لازم پیش‌بینی شود.

انعطاف لرزه‌گیرهای دستگاه باشند و بقیه آویزها نیز باید فنری یا مرکب فنری و لاستیکی باشند. حداقل دو آویز مجاور دستگاه مرتعش باید از نوع پیش فشرده باشند تا پس از پر شدن لوله‌ها از مایع بار مربوطه به فلنج‌های دستگاه تحمیل نشود.
آویزهای پیش فشرده کمک خوبی در نصب لوله‌های قطورند و بسیاری از مهندسین این نوع آویز را برای همه لوله‌های معلق ۸ اینچ به بالا به کار می‌برند.
با وجودی که به دلایل اقتصادی اغلب برای لوله انشعابی یا لوله‌های معلق بیرون از موتورخانه از آویز استفاده نمی‌شود، اما برای همه لوله‌های معلق با قطر بیش از ۲ اینچ واقع در زیر یا نزدیک فضاهای حساس به صدا، حتماً باید از آویز استفاده کرد. آویزهای مجاور فضاهای حساس به صدا باید از نوع مرکب فنری و لاستیکی باشند.

نگهدارنده های مستقر روی کف

نگهدارنده‌های لوله مستقر روی کف موتورخانه یا در مجاورت دستگاه‌های دارای لرزه‌گیر باید حتماً به لرزه‌گیر مجهز باشند. انتخاب آنها نیز باید بر مبنای همان ملاحظاتی صورت گیرد که در مورد آویزها مطرح شد.

دو نگهدارنده اول باید از نوع فنری مهاردار باشند تا پس از پر شدن لوله از آب بار مربوطه به فلنج‌های دستگاه تحمیل نشود. لوله در معرض جابجایی ناشی از بزرگ دما باشد، باید از نوع لغزان (از جنس گرافیت) یا روی لرزه‌گیر نصب شود.

نگهدارنده های رایزر لنگر ها و هادی ها

بسیاری از لوله کشی دارای لنگرها و هادی‌ها به ویژه روی رایزرها هستند. وصله‌ها، خم‌ها و جابجایی انبساطی لوله قادر باشند درست کار کنند. با استفاده از لنگرها جابجایی لوله‌ها متقنی یا محدود می‌شود، اما این لنگرها باید سفت و سخت به ساختمان متصل گردند که این با خاصیت فنری لازمه لرزه‌گیری مغایرت دارد. مهندسین باید سعی کنند که شفت‌ها، لنگرها و هادی‌های لوله را به جای قرار دادن در فضاهای حساس به سر و صدا، در مکان‌هایی مثل راه پله‌ها و توالت‌ها از این نظر زیاد حساس نیستند منظور کنند.

لنگرها و هادی های فنری لوله شدت انتقال سر و صدا را کاهش می‌دهند ولی خاصیت ارتجاعی لازم برای لرزه‌گیری را ندارند. ارتعاش در لنگرها و هادی‌ها باید با استفاده از اتصالات انعطاف‌پذیر لوله و نگهدارنده‌های ضد لرزش کنترل شود.

عبور لوله از جداره های ساختمان

در بسیاری از سیستم‌های HVAC نقاط زیادی وجود دارند که لوله باید از کف‌ها، دیوارها و سقف‌های ساختمان عبور کند که اگر این امر به طریق درستی صورت
نگیرد می تواند موجب سر و صداهای محل آسایش ساکنین شود. به همین دلیل لوله‌های گذرنده از جداره‌های ساختمان به ویژه بین مکان پر سر و صدایی مثل موتورخانه و اتاق‌های مسکونی حتماً باید از درون غلاف‌های دارای فرآیند آکوستیک عبور داده شوند.

اتصالات انعطاف پذیر لوله ها

اتصالات انعطاف‌پذیر لوله‌ها چه کارهایی می کنند؟

• انعطاف لازمه را برای لوله‌ها ایجاد می کنند تا لرزش‌ها بتوانند به درستی کار کنند.
• دستگاه متصل به لوله را از تنش ناشی از انبساط و انقباض لوله در امان می دارند.
• شدت انتقال ارتعاش و سر و صدا از طریق لوله را کاهش می‌دهند.

این اتصالات به دو شکل موجودند:

• نوع شیلنگی: فلزی یا لاستیکی با جداره صاف یا موجدار.
• نوع وصاله انبساطی با حلقه انبساطی: نوع وصاله انبساطی با حلقه انبساطی

وصاله انبساطی فلزی به ندرت در سیستم‌های HVAC به عنوان لرزه‌گیر و صداگیر کاربرد دارد و استفاده از آن توصیه نمی شود.
تمامی وصاله‌های انعطاف‌پذیر باید در انتها دارای مهار برای خنثی کردن ضربه فشار باشند. میزان انبساط وصاله در اثر ضربه فشار روی لرزه‌گیر دستگاه باید مورد توجه قرار گیرد؛ انبساط بیش از حد سبب تخریب وصاله می شود.

1-اتصالات شیلنگی

اتصالات شیلنگی می‌توانند با حرکت‌های جانبی (نسبت به حالت عمودی) هماهنگ شوند؛ ولی ظرفیت جابجایی محوری آنها بسیار محدود و در حد صفر است. ساختار شیلنگ‌های لاستیکی را می‌توان با استفاده از مفتول‌هایی (مثل بتون مسلح) استحکام بخشید. به در اثر انتهای این شیلنگ‌ها ممکن است وصاله‌های فلزی رزوه ای یا لبه‌های لاستیکی متصل باشند. وصاله‌های رزوه ای برای لوله‌های تا قطر حداکثر ۳ اینچ به کار می‌روند و باید پس از جازدن از انتهای شیلنگ به طور مکانیکی کاملاً آب‌بند تا در اثر فشار از جای خود در نروند. انواع فلنجی نیز برای لوله‌های بزرگتر به کار می روند.

وصاله‌های انعطاف‌پذیر فلزی بیشتر برای کنترل انحراف و لرزش کاربرد دارند تا کنترل صدا و اصولاً در جایی به کار می روند که دما یا فشار جریان به حدی باشد که نتوان از انواع دیگر استفاده کرد.

2-اتصالات انبساطی یا حلقه های انبساطی

ساختار این اتصالات چنین‌دار است تا قادر باشند با هرگونه جابجایی و انحراف اعم از محوری، جانبی و زاویه‌ای هماهنگ شوند و در انواع لاستیکی فلنجی و تفلونی موجودند. اتصالات انبساطی و کوپلینگ‌های تفلونی از نظر ساختاری مشابه اتصالات انبساطی هستند اما در آنها حلقه‌های تقویتی فلزی به کار رفته‌اند. شکل و ساختار برخی از اتصالات انبساطی لاستیکی طوری است که می‌توان بدون میله‌های کنترل آنها را در سیستم‌های با فشار کار تا ۱۵۰ psi مورد استفاده قرار داد. در ارزیابی این نوع اتصالات باید دما، فشار و شرایط کار هم در کنار توانایی آنها برای کاهش لرزش و صدا مورد توجه قرار گیرند.
اتصالات شیلنگی فلزی قادرند با انحراف لوله هماهنگ شده و انتقال ارتعاش مکانیکی را در طول و زنده اتصالات شیلنگی لاستیکی و فلزی طول لوله کاهش دهند ولی در تخفیف سر و صدا تأثیر چندانی ندارند. این نوع اتصالات در برابر اثرات دراز مدت تغییرات دما مقاومت خوبی دارند.

شیلنگ ها و وصاله‌های انبساطی لاستیکی انتقال لرزش و صدای تولید شده توسط پره‌های پمپ از طریق دیواره لوله را کاهش می‌دهند.

به لحاظ این که وصاله‌های انبساطی لاستیکی جداره ارتجاعی دارند در صورت افزایش فشار حجمشان زیاد شده و ارتعاش و سر و صدا را کاهش میدهند که این خاصیت برای لوله‌کشی آب شرب و آب کندانسور در مواردی که از فضاهای حساس به صدا عبور می‌کنند بسیار مطلوب است.
از آنجا که هیچ یک از اتصالات انعطاف‌پذیر قادر به کنترل صدای ناشی از سرعت حرکت جریان در لوله نبوده و نمی‌توانند انتقال صدا و لرزش به لوله‌ها را کاملاً مهار کنند، باید از آویزها و نگهدارنده‌های فنری که قبلاً توصیف شدند برای این منظور استفاده شود.

ادامه دارد…

منبع: مجله صنعت تاسیسات شماره 64

اگر شما هم مشتاق یادگیری تخصصی و حرفه ای دوره های تاسیسات مکانیکی با اساتیدی مجرب هستید میتوانید در دوره های تاسیسات مکانیکی شرکت کنید.