صرف جویی انرژی در پشت بام!

10 چیز که برای کاهش بار سرمایی پشت بام باید بدانیم!

موضوع صرفه‌جویی در مصرف انرژی به دلیل افزایش بهای حامل‌های انرژی در سطح جهان هیچگاه مثل امروز مطرح نبوده است. به گفته یکی از مسئولین دولتی ایالات متحده چهار عامل می‌توانند اهمیت صرفه‌جویی انرژی در ساختمان را چندانکه باید افزایش دهند و آن را به صورت موضوعی فراگیر درآورند:

• مقررات دولتی
• الزامات زیست‌محیطی
• فشار اقتصادی
• و رقابت‌های صنعتی.

«فشار اقتصادی» ناشی از بالا بودن هزینه برق و سوخت مصرفی ساختمان‌هاست که برای بسیاری از صاحبان ساختمان‌ها با روند کنونی کم‌کم به صورت غیرقابل تحملی در می‌آید. بنا به اظهار «آژانس حفاظت محیط‌زیست آمریکا (EPA)» هزینه‌ای که آمریکایی‌ها سالانه فقط بابت تهویه مطبوع ساختمان‌هایشان پرداخت می‌کنند تقریباً ۲۰ میلیارد دلار است و در این میان مصرف برق دستگاه‌های خنک‌کننده 1 به 6 کل برق تولیدی در آمریکاست. از این رو به حداقل رساندن این میزان مصرف انرژی و هزینه‌های مربوطه در صدر اولویت‌های مسئولین این امر قرار دارد.

اما از آنجا که بخش مهمی از بار سرمایی ساختمان‌ها از طریق پشت‌بام یعنی سقف طبقه آخر تحمیل می‌شود، انجمن ملی پیمانکاران پشت‌بام‌سازی (NRCA) یکی از مهم‌ترین راه‌های کاهش بار سرمایی و صرفه‌جویی انرژی ساختمان را اجرای «پشت‌بام سرد» می‌داند.

1- تعریف پشت بام سرد.

پشت‌بام سرد به سقفی اطلاق می‌شود که با انعکاس پرتوهای ماوراء بنفش آفتاب، دمای سطح پشت‌بام و بار سرمایی سیستم تهویه مطبوع را به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد. البته اصطلاح «پشت‌بام سرد» را نباید با اصطلاح «پشت‌بام سفید» مترادف دانست؛ چون به رغم این که پشت‌بام سفید هم نوعی
پشت‌بام سرد محسوب می‌شود، هر پشت‌بام سردی لزوماً سفید نیست.

توانایی انعکاس مصالح متشکله پشت‌بام را با «ضریب انعکاس» می‌سنجند که عددی است بین صفر تا یک. هرچه این عدد به یک نزدیک‌تر باشد میزان انعکاس بیشتر است.
البته این ضریب گاهی برحسب درصد هم (بین صفر تا صد) ذکر می‌شود. اما قابلیت انتشار که شاخص آن «ضریب انتشار» می‌باشد در واقع توانایی مصالح
متشکله پشت‌بام در انتشار گرما به فضای اطراف است. این ضریب عددی است بین صفر تا یک که هرچه به یک نزدیک تر باشد حاکی از سرعت بیشتر انتقال گرماست.

2- پشت بام را تمیز نگه دارید.

به لحاظ این که تشکیل و تجمع کنکافات مختلف روی پشت بام موجب کاهش خواص عایقی سقف می شود باید پشت بام را همیشه نظافت کرده، آن هم با توجه به دستورالعمل های سازنده؛ مصالح.

3- کیفیت سازه پشت بام.

قبل از خرید مصالح سازة پشت بام از فروشنده مصالح تائيج آزمون سه سالة این مواد را بخواهید. این اطلاعات به شما کمک می کند که شناخت درستی از لیات خاصیت العایسی این مصالح پیدا کنید.

4- بهینه سازی عملکرد حرارتی پشت بام.

برای عایق‌سازی عملکرد حرارتی پشت‌بام (که عایق‌های آن را هم شامل می‌شود)، “نگهداری” یک ضرورت است. عایق پشت‌بام باید هنگام نصب خشک باشد و درگذر زمان نیز خشک بای بماند؛ چرا که وقتی عایقی مرطوب می‌شود خواص حرارتی خود را تا حدود زیادی از دست می‌دهد. بازديد منظم و نگهداری (شامل اعمال روش‌های رطوبت‌بانی) در حفظ خواص حرارتی عایق برای مدت طولانی بسیار مؤثر است.

5- هنگام انتخاب عایق پشت بام به مقاومت حرارتی آن (R) توجه کنید.

مقاومت ساده عایق در مقابل جریان حرارت با حرف R بیان می‌شود که هرچه عدد آن بزرگ‌تر باشد به معنی بهتر بودن عایق است.

6- سن عایق

در مورد عایق‌های پشت‌بام علاوه بر خصوصیات مثل دوام، مقاومت در برابر آتش؛ قابلیت انعطاف بنا پشت‌بام‌های مختلف، مقاومت حرارتی، روش‌های نصب و قیمت، موضوع مهم دیگری هم باید مورد توجه قرار گیرد و آن “مقاومت حرارتی دراز مدت” (LTTR) است که برای اندازه‌گیری تغییرات آن، عایق با روش خاصی مورد آزمون قرار می‌گیرد. بدین ترتیب می‌توان عملکرد عایق را بر حسب سن آن در هازمدت پیش‌بینی کرد.

7- تقویت عایقکاری یا پشت بام سرد کدام یک؟

پاسخ دادن به این سؤال که کدام یک از این دو مورد از نظر صرفه‌جویی انرژی برای یک پشت‌بام مناسب‌ترند دشوار است. برای حل این معما نرم‌افزارهایی ارائه شده که میزان صرفه‌جویی انرژی در پشت‌بام فرضی را محاسبه و مقایسه می‌کنند.

8- تابش آفتاب روی پشت بام

جهت صرفه‌جویی در مصرف انرژی و بهره‌گیری از نور خورشید در زمستان ممکن است روی پشت‌بام از “نورگیر” استفاده شود. برای احراز این که نورگیرها تا چه حد در کاهش مصرف انرژی ساختمان شما مؤثرند به موارد زیر توجه کنید:

• باید اطمینان حاصل کنید که نصب نورگیر به مقاومت حرارتی (R) پشت‌بام لطمه ای نمیزند
• هنگام محاسبه میزان صرفه‌جویی از بافت کاشف نور مصنوعی (چراغ‌ها) فراموش نکنید که افزایش هزینه‌های مربوط به ساخت پشت‌بام، دستمزدها، و مصالح سازة پشت‌بام و افزایش بالقوه کار نگهداری پشت‌بام را نیز منظور نمایید.

9- پشت بام سبز ایده ای با مقبولیت روزافزون

با اجرای پشت‌بام سبز یا باغچه روی پشت‌بام می‌توان به میزان قابل توجهی در مصرف انرژی صرفه‌جویی کرد. بنا به اظهار یکی از متخصصین امر با اجرای پشت‌بام سبز به دلیل خواص عایقی فوق‌العاده آن، بارهای گرمایی و سرمایی طبقه آخر ساختمان (زیر پشت‌بام) تا ۵۰٪ کاهش می‌یابد.

10- پشت بام با رنگ تیره هرگز!

بنا به اظهار مسئولین آزمایشگاه ملی بركلی در ایالات متحده، سطوح سیاه رنگ نسبت به سطوح سفید (با ضریب انعکاس بالا) تا ۳۰° گرم ترند.
طبق پژوهش‌های به عمل آمده، با اجرای پشت‌بام سرد سالانه تا ۷۵۰ میلیون دلار در هزینه انرژی مصرفی ساختمان‌ها در کل کشور ایالات متحده صرفه جویی می شود.

ترجمه: مهندس سیدمجتبی طباطبایی

منبع: مجله صنعت تاسیسات شماره 62

اگر شما هم مشتاق یادگیری تخصصی و حرفه ای دوره های تاسیسات مکانیکی با اساتیدی مجرب هستید میتوانید در دوره های تاسیسات مکانیکی شرکت کنید.