دمپر آتش و فیوز‌های حرارتی

از: گروه فنی مهندسی شرکت نور تجهیز صبا

مقدمه

امروزه متناسب با پیشرفت علم و تکنولوژی خطرات آتش سوزی همواره یر صعودی داشته و هر روز شاهد بروز آتش سوزی های جبران ناپذیری هستیم.

بروز حریق عموما در اماکن مختلف اعم از صنعتی تجاری اداری و یا مسکونی اتفاق می افتد که صرف نظر از پیامد های ناگوار آن در اقتصاد ملی جان افراد بسیاری را نیز به مخاطره می اندازد. بدین منظور ضروری است که با استفاده ار تمام توان و آخرین تکنولوژی ها برای پیشگیری حفاظت و کنترل حریق جهت جلوگیری از توسعه آن در مباحث تاسیسات مکانیکی ساختمان ها مورد توجه مهندسین و کارشناسان امر قرار گرفته است. در این مقاله مفاهیمی از قبیل زون حریق استاندارد های مربوطه مواد ضدحریق دمپر آتش و متعلقات آن ارائه شده و اهمیت انتخاب المان های حرارتی دمپر های حریق مورد بررسی قرار میگیرد.

منطقه حریق

برای حفاظت هشدار و مقابله با حریق در فضا های مخختلف باتوجه به اهمیت وسعت و کاربری فضا میتوان محل مورد نظر را به چند منطقه یا زون تقسیم بندی نمود. در هر زون حریق به طور ویژه و مستقل امکان اعلام و یا اطفاء حریق وجود خواهد داشت. لازم به ذکر است که زون های اعلام و اطفاء لزوما مشترک نبوده و میتوان محدوده هر یک را با نظر کارشناس این امر تعریف کرد.

یک زون حریق را داشته باشد به گونه ای که سایر زون های مجاور از سرایت آتش در امان بمانند. محدودیت ها و زمان مقاومت یک زون در برابر آتش در استاندارد های مختلف متفاوت است. در این خصوص استاندارد های معتبری وجود دارند که مهم ترین آنها استاندارد های NFPA آمریکا BS انگلستان و VDE آلمان می باشند.

زون حریق در ساختمان

هرگاه یک منطقه بر اساس یکی از استاندارد ها به عنوان زون حریق انتخاب شد تمامی متعلقات آن منطقه نظیر دیوار درب و پنجره و سیستم های برقی مکانیکی و تجهیزات باید بر مبنای همان استاندارد طراحی شده و مقاوم در برابر انتشار حریق باشند. به عبارت دیگر تمامی تجهیزاتی که به نوعی باعث ایجاد نقطه ضعف در دیواره های زون حریق میشوند باید دارای مشخصات معادل آن استاندارد باشند. به عنوان نمونه سینی کابل لوله و کانال های تاسیساتی که از دیوارها و یا به صورت عمودی از فضای زون حریق عبور میکنند باید نسبت به حریق مقاوم گردند.

بدین منظور در لوله ها کانال ها و سینی های کابل با مصالح ساختمانی مناسب یا مواد خاص ضد حریق و با روش های خاصی پوشیده شود.

همچنین حریق ممکن است از طریق دریچه های هوا وارد کانال هوا شده و به راحتی از یک زون به زون دیگر سرایت نماید. بر اساس استاندارد NFPA طول هر زون حریق نباید از 914 متر بیشتر باشد. در یک طبقه نیز اگر مساحت آن از 2090 متر مربع تجاوز کند نیاز به تعریف زون حریق جدید خواهیم داشت. برای ساختمان های دارای 3 طبقه و یک درب خروجی این استاندارد زمان ماومت حداقل 2 ساعت را تعییین میکند.

دمپر آتش

وسیله ای است که روی جدار های جداکننده یک منطقه آتش از منطقه یا زون مجاور آن در مسیر یک سیستم توزیع یا تخلیه هوا نصب میشود و در زمان آتش سوزی به طور خودکار بسته شده و مانع عبور شعله میشود و جداسازی یک زون حریق را که برای زمان مقاومت معینی طراحی شده است تامین میکند.

هر جا کانال هوا از جدار های یک منطقه آتش طراحی شده باشد عبور کند روی آن جدار باید دمپر آتش نصب شود. این دمپر در حقیقت یکی از اجزای کانال می باشد که شامل قاب لینکیج تیغه های دمپر و فیوز یا المان حرارتی است.

دمپر آتش باید از نوع خودکار با قطعه حساس به دما بوده و زمان مقاومت آن در برابر آتش با زمان مقاومت جدار منطقه آتش برابر باشد. زمان مقاومت دمپر آتش بر حسب محل نصب آن 1/5 تا 3 ساعت محاسبه میگردد.

انواع دمپر آتش

• دمپر آتش یک تیغه ای لولائی داخل کانالی
• دمپر آتش یک تیغه ای لولائی کنار کانالی
• دمپر آتش چند تیغه ای
• دمپر آتش ریزشی

المان حرارتی-فیوز

وسیله ایمنی است که از دو قطعه فلز به هم چسبیده تشکیل شده است و برای دمای معینی طراحی میشود. به محض رسیدن به دمای تعریف شده ماده مابین دو قطعه فلز ذوب شده و باعث جدا شدن آنها از یکدیگر میشود.

فیوز های دمپر آتش مطابق استاندارد NFPA باید برای دما و بار مشخص تعریف شده باشند. عملکرد درست دمپر بستگی مستقیم به صحت عملکرد فیوز آن داردلذا ضروری است از فیوز هایی استفاده شود که دارای استاندارد های مربوطه باشند.

بر اساس استاندارد فیوز های حرارتی باید دارای مشخصه دمایی بیش از 28 نسبت به حداکثر دمای معمولی محیط باشند. بر این مبنا حداقل دمای آن از 71 نباید کمتر باشد. این استاندارد تعویض فیوز ها را هر 4 سال یک بار و در صورت نیاز پیشنهاد میکند.

منبع: مجله صنعت تاسیسات شماره 59