نگهد‌اری کمپرسورها و کند‌انسورها

مترجم: مهند‌س سلیمان چگینی
منبع: Handbook Operations and Maintenance HVA

مقدمه

معمولا کمپرسورها و کند‌انســورها به‌صورت توام با هم ارائه می‌شوند.‌
د‌اشتن آگاهی از کارکرد‌ هر کد‌ام از این د‌ستگاه‌ها د‌ر سیستم کلی تهویه مطبــوع ونحوه ارتباط آن‌ها با هم، به ما کمک خواهد‌ کرد‌ که بیشــتر به روش‌های سرویس و نگهد‌اری آن‌ها اشراف د‌اشته باشیم.

کمپرسورها

هدف از قراردادن کمپرسور در سیستم این است که با ایجاد اختلاف فشــار بین قسمت فشــار بالا و فشار پایین سیســتم، باعث جریان یافتن ماده‌ی مبرد در سیستم شــود. این اختلاف فشار بین دو بخش از سیستم به وســیله‌ی ابزار کنترل جریان که بر روی کویل داخلی یا اواپراتور نصب میشود نیز تامین میشود.
در تبرید از انواع مختلف کمپرسورها استفاده میشود که متداول ترین آنها عبارتند از: پیستونی، حلزونی و دوار (rotary). در حال حاضر در دســتگاه های بسیار بزرگ، استفاده از کمپرسورهای پیستونی متداول است. در دستگاه های کوچکتر، استفاده از کمپرسورهای حلزونــی (scroll)متداول اســت. (دســتگاه هایی با ظرفیــت تا 5 تن) کمپرســورهای دوار (Rotary)بیشتر در سیستم های تبرید خانگی مانند یخچال ها و فریزرها مورد استفاده قرار میگیرند.

بخش اعظمی از کمپرسورهای مورد استفاده در سیستم های خانگی را کمپرسورهای پیستونی و دوار تشکیل میدهند.

حرارت: د‌شمن

گرما و حرارت بزرگترین دشــمن کمپرســورها اســت به خصوص کمپرسورهای بسته و نیمه بسته.
گرما میتواند باعث گرمشــدن بیش از حد سیم پیچ های موتور شده و تجزیه شدن روغن روانکاری کمپرسور را در پی داشته باشد. با مختل شدن سیســتم روانکاری، قطعات مکانیکی کمپرسور در معرض صدمات شدید قرار خواهند گرفت. اگر درون مدارات مبرد رطوبت وجود داشــته باشد، با افزایش دما اثرات منفی وجود رطوبت در سیستم بیشتر بروز خواهد کرد.
بالارفتن دمای سیســتم باعث میشود که رطوبت موجود در سیستم به اسید تبدیل شده و تمام قطعات و تجهیزات را در معرض خوردگی قرار دهد. علامت های بروز این پدیده در سیســتم آســیب دیدگی سیم پیچ ها و صفحات مسی موجود بر روی قطعات فولادی میباشد.
اســتفاده از ورق هــای مســی باعث به دســت آمــدن تلرانس های (Tolerances) بسته شده و از این طریق کارکرد سیستم را تحت تاثیر قرار میدهد.
داغ شدن بیش از حد کمپرسور میتواند به چند علت باشد:

• کثیف شدن یا جرم گرفتن کندانسور
• کمبود مادهی مبرد در سیستم
• شارژ بیش از حد مبرد به سیستم. (charge Over)

در نظر گرفتن دماهای فوق داغ بسیار بالا برای ابزار کنترل جریان:

• ولتاژ کم یا زیاد
•  کثیف شدن اواپراتور
• بار کم
• کثیف شدن فیلترها (در سیستم ها تهویه مطبوع)
• کندانسور را تمیز کنید.

اگــر میخواهید کمپرســور مجددا خوب کار کنــد، قبل از هر کاری باید کندانســورهای کثیف را تمیز کنید. در صورتی که از کندانسور هوایی اســتفاده میکنید، میتوانید کویل را به وســیله پاشــیدن آب پرفشار در باغچه ی خانه تمیز کنید.

گاهی اوقــات باید از یک محلول شست وشــوی غیراســیدی برای تمیزکردن روغن و کثیفی های انباشــته شده بر روی سطوح استفاده کرد.
هنگام شست وشــو قطعات الکتریکی مانند موتور دمنده ی کندانســور را به وســیله ورقه های پلاستیکی بپوشانید تا از رسیدن آب به آنها و صدمه دیدن آنها جلوگیری کنید.

در کندانســورهای آبی ســطوح انتقال حرارت، مســتعد انباشته شدن رسوبات هســتند. این کندانسورها شــباهت زیادی به کتری دارند. وقتی آب درون کتــری به جوش می آید، مقداری از ناخالصی های موجود در آب به صورت رســوب بر روی سطوح کتری باقی میماند. این رسوبات انباشته شــده باید به صورت دوره ای از روی ســطوح انتقال حرارت پاک شوند تا سیســتم بازدهی خود حفظ کند و کمپرســور بتواند به راحتی و بدون داغ شدن کار کند.

چون برای پاک کردن این رســوبات از مواد شیمیایی اسیدی استفاده میشــود، باید در انجام این کار نهایت دقت اعمال شود. اگر مقدار ماده ی استفاده شــده بیش از اندازه زیاد باشــد، ممکن است باعث صدمه دیدن لوله های مبرد کندانسور شــود. وقتی که ضخامت رسوب بسیار زیاد باشد باید برای پاککردن آن از فرچه های سیمی استفاده کرد.

برای انجام این کار کندانسور باید باز شود. بنابراین بهتر است سیستم به صورت مرتب تمیز شود تا از انباشته شدن بیش از حد رسوبات جلوگیری شود.

کمپرسورهای بسته (Hermetic)و نیمه بسته (hermetic -Semi) به وســیله ی مبرد برگشتی خنک میشوند. با جریان یافتن مبرد در اطراف سیم پیچ ها، عمل خنک کاری سیم پیچ های موتور انجام میشود.

وقتی سیستم تمام یا بخشی از مبرد خود را از دست بدهد، کمپرسور به خوبی خنک نمیشود و بخار مبرد بیش از مقدار طراحی شده برای سیستم فوق داغ (heat Super)میشود. بنابراین باید نشتی را یافت، تعمیر کرد
و سیستم را تا مقدار مناسب شارژ کرد. شارژ بیش از حد مبرد باعث خواهد شــد که کمپرسور مجبور شود بر فشــار بالاتری غلبه کند. این فشار بالا باعث میشود که کمپرسور جریان برق بیشتری بکشد و در نتیجه گرمای
بیشتری درون محفظه ی موتور تولید شود.

نشانه های شــارژ بیش از حد مبرد عبارتند از:

وجود فشار بیش از حد معمول در سیستم و کشیده شدن جریان برق بیش از حد معمول. همچنین در این حالت سیســتم نمیتواند مطابق با طراحی سرمایش را تامین کند.
باید مبرد اضافی از سیســتم خارج شود تا مقدار مبرد موجود در سیستم به مقدار مناسب خود برسد.

وقتی دمای فوق داغ تنظیم شــده برای ابــزار کنترل جریان بیش از حد بالا باشد، مبرد برگشــتی به کمپرسور بسیار داغ خواهد بود و نخواهد توانست کمپرسور را به خوبی خنک کند.
معمولا نشانه های بالا بودن دمای فوق داغ ابزار کنترل جریان عبارتند از:

پایین تر بودن فشار مکش از حد معمول، گرم تر بودن خط مکش از حد معمــول و گرمتر بودن خط تخلیه از حد معمول. برای اینکه کمپرســور بتواند در دمای طراحی شــده کار کند باید تظیمات مربوط به دمای فوق داغ در ابزار کنترل جریان پایینتر در نظر گرفته شود.
در صورتی که ابزار کنترل جریان سیستم از نوع غیرقابل تنظیم مانند لوله ی مویین یا روزنه ثابت باشــد باید آن را بررسی کرده و از عدم وجود گرفتگی در آن مطمئن شــوید. سپس مقدار مبرد شارژ شده به سیستم را بررسی کنید و در صورت لزوم مقدار آن را تا حد مطلوب افزایش یا کاهش دهید.

مشکلات مربوط به ولتاژ

کــم یا زیاد بودن ولتاژ باعث خواهد شــد که کمپرســور جریان برق بیشــتری بکشد. این افزایش جریان باعث خواهد شد که کمپرسور هنگام کار، داغتر از حد معمول باشــد. بعد از مدتی احتمالا موتور میسوزد. برای
جلوگیری از وارد آمدن صدمه به موتور و دیگر قطعات کمپرســور، شرایط حاکم بر ولتاژ باید تصحیح شود.

در صورتی که ظرفیت اواپراتــور موجود کمتر از بار (Load)فضای مورد نظر باشــد نیز، موتور کمپرسور گرمتر از حد معمول خواهد بود. این پدیده میتواند چندین علت داشته باشد:

• کثیف بودن فیلترها (در سیستم های تهویه مطبوع)
• جمع شدن گرد و غبار و خاشاک بر روی سطوح کویل اواپراتور
• کمبود محصولات (در کابین های تبرید تجاری)

این شرایط باعث میشود که بر روی کویل اواپراتور برفک جمع شود و در نتیجه مقدار بسیار کمی ماده ی مبرد در اواپراتور تبخیر شود و مابقی مبــرد در اواپراتور باقی بماند. در نتیجه مقدار مبردی که برای خنک کردن کمپرســور برمیگردد کم بوده و دمای آن بالا خواهد بود. هنگام بروز این مشــکل باید علت را یافته و نسبت به رفع آن اقدام کرد. کمپرسورها نیز مانند دیگر اجزای سیستم باید دارای ظرفیتی متناسب با مقدار بار موجود باشند.

اگر کمپرســور بیش از اندازه کوچک باشــد، نخواهد توانســت مقدار لازم ماده ی مبرد را از اواپراتور بکشــد و در نتیجــه دمای کارکرد مورد نظــر تامین نخواهد شــد. اگر کمپرسور سیستم بیش از حد بزرگ باشــد، باعــث خواهد شد که فشار مکش از فشار عادی مکش کمتر باشــد و احتمالا به علت کشیده شدن بیش از حد مبرد
از اواپراتور، دما به شــدت افت کرده و کویل اواپراتور یخ خواهد زد و انتقال حرارت به ماده مبرد کاهش خواهد یافت.

اگر شما هم مشتاق یادگیری تخصصی و حرفه ای دوره های تاسیسات مکانیکی با اساتیدی مجرب هستید میتوانید در دوره آموزشی اصول طراحی تاسیسات مکانیکی ساختمانی، بیمارستانی و صنعتی در آکادمی کاشانه شرکت کنید.